III. vitrinde en üstte Sultan Mustafa’ya ait zümrüt askı ile IV. Mehmed’e ait zümrütlü hançer teşhir edilmektedir. Turhan Sultan’ın Yeni Camiin açılışı dolayısıyla oğlu IV. Mehmed’e armağan ettiği 17 yy, Türk sanatının güzel bir örneği olan 31 cm. uzunluğundaki bu hançerin sapı som zümrütten olup, kını altın üzerine kıymetli taşlarla süslenmiştir. Burada yer alan zümrüt askı ise 19 cm. lik zümrüt üzerine üstte altın kabartma bir kılıf ile altta kancaya bağlanmış 38 inci dizisinden oluşmaktadır.
Bu salonun IV. vitrindeki en göz kamaştırıcı eseri zümrütten bir askıdır. 55 cm. uzunluğundaki bu askının en üstünde 4 cm. lik  bir zümrüt bulunmaktadır. Bunun altında da etrafı elmaslarla süslü altın plâka yer almaktadır. 8 x 9 cm. boyutundaki altın plâkaların iki tarafında da I. Abdülmecit’in kitabesi bulunmaktadır.

Altta damla incilerin süslediği altıgen ve yuvarlak zümrütler ile en üstte 17 inci dizisinden oluşan bir püskül askının güzelliğini tamamlamaktadır. Bunlardan başka aynı vitrinde kahve fincanı zarfı nadide ve güzel sorguçlar da teşhir edilmektedir. V. vitrinde ise sorguçlar, ok ve yay sadakları ile bir (zehirli ok atma yüzüğü) yer almıştır. Alttaki zümrüt ve diğer kıymetli taşlarla süslü ok sadaği son derece ilginçtir.
Bu vitrinden sonra VI. vitrinde sergilenen Topkapı hançerini görelim.
Topkapı filminden dolayı turistik bir ün kazanan bu hançer İran Hükümdarı Nadir Şah’a hediye olarak yaptırılmış,ancak İran’da isyan çıkmış, Nadir Şah da katledildiğinden hançer tekrar İstanbul’a getirilerek Osmanlı hazinesinde kalmıştır. 35 cm. boyundaki bu hançerin kabzasında üç iri zümrüt bulunmaktadır. Ayrıca tepesinde 8 köşeli zümrüt kapağın altında da ufak bir saati vardır. Kapağın etrafı ve kabzasının iki yanı elmaslarla işlenmiştir. Kabzasının diğer yüzü sedef ve meyva motifleriyle minelidir. Kını altın üzerine mineli olan bu meşhur hançeri de inceledikten sonra ortadaki vitrinde 17 yy. ın ağaç işçiliğinin şaheseri olan I. Ahmet’in tahtını görelim.
Sarayın sedef ustası Mehmet Ağa tarafından yapılan bu taht ceviz ağacından olup üzeri bağâ ve sedef  kaplanmıştır. Ayrıca üzerinde irili ufaklı değerli taşlar bulunmaktadır.

Karşıdaki 7. vitrinde ise nadide el oymaları, necef ve yeşimden yapılmış çeşitli eserler ile 8. vitrinde sultanların doğduğu zaman padişaha gösterilmek üzere içine konduğu altın beşik yer almıştır. 103 x 54 cm. eb’adındaki altın beşiğin dış yüzü çiçek motiflidir ve üzeri elmas ve zümrütlerle zenginleştirilmiştir. Aynı vitrinin üstündeki askı ise bu güzelliği tamamlamaktadır.

III. Salon

            Buradan bir kapı ile III. salona geçilir. Bu bölümde daha çok elmas ve altınlı eserler sergilenmiştir. Girişte solda yer alan I. vitrinde değerli taşlarla süslü Kur’ân kapları görülebilir. Sağ taraftaki 2. vitrinde ise II. Abdülhamid’e ait murassa tatlı takımı, altın buhurdan ve gülebdanlar, mineli şerbet takımı yer almıştır.
III. vitrinde en üstte II. Mahmud’a ait tuğralı bir askı görülür. Mavi ve pembe mine üzerine elmaslarla II. Mahmut tuğrası işlenmiştir. Zinciri altındır ve 38 cm. uzunluğundadır. Altında 45 dizi inci püskül bulunmaktadır.
Aynı vitrinde Kevkeb-i Dürri elması, Silâhtar Mustafa Paşa elması ve Şebçerâğ elması, gözlerimizi kamaştıracak niteliktedir. Şebçerâğ elması oval gümüş bir plâkaya tutturulmuş çeşitli büyüklükteki elmaslardan oluşmuştur. Broşlar, yüzükler, elmaslı ve zümrütlü güzel takımlar vitrini süsleyen diğer eserlerdir. IV. vitrinde ise atın bir tepsi, altın buhurdan ve gülebdanlar sergilenmiştir. Bu bölümün en göz kamaştırıcı eserlerinden birisi de pencereler arasındaki V. vitrine yerleştirilen kaşıkçı elmesıdır.

                                   KAŞIKÇI ELMASI
86 kıratlık elmas, gümüş bir yuvaya oturtulmuş olup etrafını 49 pırlanta süslemektedir. Bu elmasın  “kaşıkçı”  olarak adlandırılmasının sebebi kaşığa benzediğindendir. Bir rivayete göre de elması fakir bir balıkçı bulur. Fakir balıkçı bunu kuyumcuya giderek 3 kaşık karşılığında değiştirir. Bu nedenle kaşıkçı elması dendiği söylenir. İster kaşığa benzediğinden, ister üç kaşığa değiştirilmesinden kaşıkçı elması denmiş olsun, ama her halde bu söylenti en akla yatkın olanıdır.
1774 de Pigot adlı bir Fransız subayı Hindistan’da Madros mihracesinden bir elmas satın alır ve Fransa’ya getirir. Birçok el değiştiren elmasın Napolyon’un annesinin eline geçtiği, Napolyon’un sürgünden kurtulması için bu elması satışa çıkardığı, satışta Tepedelenli Ali Paşa’nın aldığı ve ondan da Osmanlı Sarayı hazinesine geçmiş olduğu söylenir. Elmasın etrafındaki 49 pırlantanın sonradan II. Mahmut tarafından konduğu sanılmaktadır. Ortadaki iki vitrinde 48 kg. ağırlığında ve 6666 adet elmasla süslü Abdülmcedid tuğralı altın şamdanlar yer almıştır.

Yine ortadaki büyük vitrinde değerli taşlarla süslü mineli eserler, padişahlara Romanya, Yugoslavya, Fransa, İsveç Siyam v.s. gibi ülkeler tarafından sunulan yabancı nişanlar, madalyalar sergilenmiştir.
Karşıdaki 6.vitrinde muhteşem törenlere sahne olmuş, nice padişahların üzerinde oturarak tebrikleri kabul ettikleri taht görülmektedir. Altın kaplama ve değerli taşlarla süslü bu bayram tahtı padişahların Topkapı Sarayını terketmelerinden sonra bile geleneklere uyularak bayram ve cülûs tebriklerinde Dolmabahçe Sarayına getirilmiş ve kullanılmıştır. Bu altın bayram tahtı 108 x178 cam.boyutlarında olup 250 kg. ağırlığındadır, üzerinde 954 adet zebercet vardır. 1585 yılında Sultan III. Murad’a Mısır Valisi İbrahim Paşa tarafından hediye edilmiştir.
Kapının sol tarafındaki vitrinde ise çeşitli süslü yazı takımları görülmektedir. Buradan çıkarak karşıdaki son Hazine Dairesine gelinir.