MUAYEDE SALONU
Sarayın ortasında olan Muayede salonunun katlarını balkonlu bir galeri çevirir. Bu galeride Muayedeyi seyre gelen sultanlar, kadınlar, sefirler, yabancı ve muzikacılar otururlardı. Muayede bayramlaşma anlamına gelmektedir. Bayramlardan birkaç gün önce Topkapı Sarayının Hazine dairesindeki üçüncü Murad tahtı buraya getirilerek bahçe tarafındaki kısma yerleştirilir, karşısındaki locaya da yabancı diplomatlar için sandalyeler konulurdu. Padişahlar bayram namazından sonra köşe odalarda istirahat ederler ve salonda sadece hanedan mensupları, vükelâ hey’eti teşrifata dahil erkeklerin tebriklerini kabul eder ve bunlar tahtın önüne kadar gelip tutulan sırma saçağı öperlerdi.
Salona altta koridor ve salonlarından girilir. Esas giriş deniz tarafındaki büyük mermer kapıdandır. Dört köşedeki odalardan deniz tarafındakiler düz tavanlı, bahçe üzerindekiler ise kubbelidir.
Bunlar padişahın muayedelerden önce istirahat ettikleri odalardır. Yine bahçe üzerinde ve soldaki oda II. Abdülhamid devrinde kendisinin törenden gizlice ayrılabilmesi için tadilât görmüş ve bahçe tarafına bir merdiven ilâve edilmiştir.
40x45 m. ölçüsündeki parke döşeli bu salon kompozit başlıklı çifter sütunların taşıdığı yarım kubbe ve kemerlerle takviye edilen 36 m yüksekliğindeki bir kubbe ile örtülmüştür. Kubbenin içi kurşunla kaplanarak üzeri tamamen renkli kalem işi ile ve göz aldatıcı teknikte mimari kompozisyonla tezyin edilmiştir. Galeriye çıkan merdiven tonozların birinde üç ustanın isimlerinin mevcudiyeti tezyinatın bu ustalar tarafından yapıldığını gösterir. Sütunlar mermer taklidi olup dökme olarak yapılmışlardır.
Salonun dört köşesinde kaideleri renkli somaki mermer ve gövdeleri kristalden şamdanlar yine gövdeleri gümüşten karşılıklı sütun şamdanlar, 4,5 ton ağırlığındaki avize salonun aydınlatılmasını sağlar. Kubbeden sarkan 750 mumluk avize İngiltere Kraliçesi Viktorya tarafından hediye edilmiştir. II.Abdülhamid II. Viktorya tarafından hediye edilmiştir. II. Abdülhamid’in bir muayedesi sırasında meydana gelen bir depremde muhteşem avizenin alt kısmı yere düşmüş, sonradan yapılan bir ölçmede düşen kısmı 700 kg. olduğu anlaşılmıştır.
Salonun ısıtılması ise zemin kata döşenen bir sistemle sağlanmıştır. Buna göre zeminde belirli yerlere 6 adet ocak açılmış, üzerlerine saç kubbe ve kapaklar örtülmüştür. Sıcak hava salona çifter sütunların altında açılan meander bezemeli saç levhaların aralıklarından verilmiştir. Törenden iki gün önce yakılan ocaklar salona 18-20 derecelik bir ısı sağlamaktadır.
Muayede salonu bayramlaşmanın dışında tarihimizin bazı mühim hadiselerine de sahne olmuştur.
1956 yılında Sultan Abdülmecid burada Mareşal Pelissier şerefine büyük bir ziyafet vermiş, Macaristan İmparatoru Fransuva Josef şerefine de burada bir resmi kabul tertip edilmişti. Ayrıca I. Dünya Harbinin son aylarında da Avusturya-Macaristan İmparatoru Karl ile İmparatoriçe içinde resmi kabul yapılmıştır.Bu salonda geçen en önemli bir olay da 19 mart 1877 de II. Abdülhamid’in ilk Meclis-i Mebusanı törenle açmasıdır. 1927 de Cumhurbaşkanı sıfatı ile İstanbul’a ilk defa gelen Atatürk burada, Milletvekillerine, generallere ve şehrin ileri gelenlerine hitabederek İstanbul hakkında güzel sözler söylemiştir. Atatürk’ün ölümünde ise İstanbul’lular yine bu salonda Ata’nın na’şı önünden geçip gitmişlerdir.
HARİTALI SALON
Muayede Salonundan ileri yürüyüp sola döndüğümüzde Haritalı Salon’a gelinir. Burası yukarı kata çıkış veren merdivenlerin bulunduğu geniş bir salondur.Osmanlı devletinin sınırlarını gösteren bu haritadan dolayı, haritalı salon olarak bilinir. Ayrıca salonda Fransız Bakara ve Yıldız vazolar, Boulle işi dolaplar ve altın yaldızlı kristal aynalar ile tavanda kristal bir avize yer almaktadır.
Bu salondan gezi yolumuzu bir koridorla takip ederek aydınlığa çıkarız. Aydınlığın karşısında iç içe iki oda yer almıştır. Bunlardan 21 No.lu büyük oda mescit olarak tanzim edilmiştir. Girişte sağda minyatür bir mihrap, mihrabın önünde keçe üstüne sırma işlenmiş Bursa işi seccade, sağ köşede lâkeli yaldızlı minberi vardır. Duvarlarda hat sanatının en güzel örneklerinden oluşan tabelâlar ile zemzem testileri, yerlere rahleler yerleştirilmiştir.
Bunun yanındaki okuma odası ise mavi yaldızlı ipekli bir takımla döşelidir. Renkli kalem işi tavanından sarkan avize mavi, beyaz kristaldendir. Sağda ceviz kaplama kuburlu bir saat mavi bir çini soba bunlara uyan kadife perdeleri odada bir ahenk teşkil eder. Buradan küçük binek salonuna gelinir.
BİNEK SALONU
Bu salonun kara ve deniz tarafına olmak üzere dışarı açılan iki kapısı mevcuttur. Kasetlere ayrılmış renkli kalem işi tezyinatlı tavandan büyük kristal bir avize sarkar. Kara, deniz ve merdiven tarafından ikişer sütunla tavan desteklenmiş olup, duvarlar kör kemerlerle hareketlendirilmiştir. Karşı duvarın ortasında altları çini üstünde kabartma altın yaldızlı aynası olan bir şömine yer almıştır. Bu şöminenin iki yanında yine kör kemerlerin içine birer konsol ve ayna yerleştirilmiştir. Ortada Hereke halısı üzerine lâke altın yaldız oymalı bir masa ile üzerinde Japon kâse ve kapaklı vazo yer almıştır. Yolumuza deniz tarafından devam ettiğimizde kâtiplerin çalışma ve dinlenme odalarının bulunduğu çinili salona geliriz. |
